شمس الدين حافظ

96

غزليات حافظ ( فارسى )

اختلاف متن‌ها : 1 - ق - خ - در كدامين پ - از كدامين در مصرع دوم بيت اول « از كدامين » بر « در كدامين » ترجيح دارد چون مقصود اين است كه پيدايش اين تاثير از كدام كوكب است و غرض جستجوى تأثير « در » كوكب نيست . 2 - ق - هر دلى از حلقهء در خ - هر دلى در حلقهء در پ - هر شبى در حلقهء دل در مصرع دوم بيت دو « هر شبى در حلقهء دل » بر گزينشهاى ديگر ( ق - خ ) ارجح است زيرا اولا « گيسو » با « شب » به علت سياهى ربط صورى دارد و ثانياً شاعر از دل خود در اينجا سخن مىگويد ، نه مطلق دلها . بنا بر اين « هر دلى از حلقهء در » و « هر دلى در حلقه‌ى در » دلنشين نمىباشد . 3 - ق - خ - كشته پ - تشنه « تشنهء چاه زنخدان » در بيت سوم با « كشتهء چاه زنخدان » هر دو ضبط صحيح است ولى ما كشته چاه زنخدان را در متن قرار داديم . 5 - ق - عكس خوى - آن عرق خ - تاب خوى - آن عرق پ - عكس خوى - اين عرق « تاب خوى » در مصرع اول بيت پنجم بر « عكس خوى » مزيت دارد زيرا با « تب » در مصرع دوم داراى تناسب لفظى و معنوى است « اين عرق » نيز بر « آن عرق » در مصرع دوم بيت بالا مرجّح است چون با توجه به « بر عارضش بين » قضيه اشاره به نزديك است در حالى كه « آن » اشاره به دور مىباشد . 6 - ق - خ - نخواهم كرد پ - نخواهم داد . در اينجا ترك نخواهم كرد صحيح‌تر از « نخواهم داد » مىباشد زيرا « ترك كردن و ترك گفتن » مصطلح است نه « ترك دادن » و اصطلاح « ترك دادن » جايى ديگر دارد . بيت افزون : ق - اندر آن ساعت كه در پشت صبا بندند زين * با سليمان چون برانم من كه مورم مركب است . اين بيت در دو نسخه خ و پ نيامده است .